Του Ηρακλή Καρκαζή,
Ομότ. Καθηγητή Κινητής Προσθετικής ΕΚΠΑ
Από την πρώτη εμφάνισή του ό όρος «μετα» προκάλεσε μια γοητεία αλλά και κόπωση από την υπερβολική και ενδεχομένως άστοχη χρήση του.
Ζούμε σε μια εποχή όπου όλα, η σχεδόν όλα, είναι «μετα»: Μετα-νεωτερικότητα, μετα-αλήθεια, μετα-μοντέρνο, μετα-ιδεολογία, μετα-δημοκρατία, μετα-verse. Αλλά τι πραγματικά σημαίνει «μετα»;
Για εμάς τους Έλληνες το σημαινόμενο της λέξης «μετα» είναι σχεδόν αυτονόητο: ύστερα από, πέρα από, ή μερικές φορές μαζί με.
Στην Αριστοτελική μετα-φυσική «το «μετά» εκλαμβάνεται κυριολεκτικά ως πέρα από το φυσικό και αποκτά για πρώτη φορά φιλοσοφική διάσταση. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ό,τι έπεται, αλλά για μια συστηματική αναζήτηση του «επέκεινα».
Στη σύγχρονη ωστόσο εκδοχή του ο όρος «μετα» είναι κάτι άλλο. Υποδηλώνει μια σταδιακή ανάβαση από την επίγνωση, στην αναστοχαστικότητα και εν τέλει στην υπέρβαση ενός πλαισίου.
Σαν να μετατοπιζόμαστε από τη συμμετοχή μας σε ένα φαινόμενο στη θέση του παρατηρητή. Σαν να κοιτάμε δηλαδή το σύστημα από έξω με διάθεση σχολιασμού και αμφισβήτησης. Η γνώση σταδιακά αποσύρεται από τη βεβαιότητα και γίνεται γνώμη.
Πρόκειται όμως για πραγματική υπέρβαση ή απλώς για έναν καθρέφτη του τέλους των βεβαιοτήτων; Είναι ένδειξη ωριμότητας ή ένδειξη παραίτησης λόγω κόπωσης;
Ίσως το επόμενο βήμα δεν είναι να πάμε πιο «μετά», αλλά να σταθούμε ξανά «μέσα» στο παρόν, στο βίωμα και στην πράξη καθαυτή.
Για να υπάρξει ξανά νόημα, ίσως πρέπει κάποτε να σταματήσουμε να το σχολιάζουμε.
Ίσως
Lyotard, Jean-François. The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1984.
The Inspiration of Saint Matthew (Caravaggio 1602). Ο Ματθαίος δέχεται το άγγιγμα του αγγέλου. Το φυσικό διαπερνάται από το υπερβατικό. Στιγμή meta.
